Museumplein: het culturele hart van Amsterdam
Weinig plekken in Amsterdam brengen zoveel kunst, architectuur en stadsleven bij elkaar als het Museumplein. Aan één plein vind je het Rijksmuseum, Van Gogh Museum en Stedelijk Museum, terwijl aan de andere kant het Concertgebouw het culturele karakter van deze plek compleet maakt.
Maar voor mij is het Museumplein meer dan een verzameling beroemde gebouwen. Ik kom hier graag met mijn camera omdat het plein voortdurend verandert. In de zomer spelen kinderen bij het water, in de herfst kleuren de bomen rond het Rijksmuseum goud en op rustige momenten ontstaat er ineens ruimte voor heel andere beelden.
Ook fotografisch valt hier veel meer te ontdekken dan alleen de bekende gevel van het Rijksmuseum. Binnen bevindt zich een van de mooiste bibliotheken van Nederland en dwars door het gebouw loopt een passage die dagelijks door duizenden fietsers en voetgangers wordt gebruikt.
Het Museumplein is daardoor tegelijk museumgebied, ontmoetingsplek én gewoon een stukje Amsterdam waar het dagelijkse leven doorgaat.
Het Rijksmuseum – een paleis voor de kunst
Het Rijksmuseum is natuurlijk wereldberoemd om wat er binnen hangt. De Nachtwacht van Rembrandt, de schilderijen van Vermeer en talloze andere kunstwerken trekken ieder jaar bezoekers uit de hele wereld. Maar voordat je ook maar één schilderij hebt gezien, heeft het gebouw zelf al indruk gemaakt.
Architect Pierre Cuypers ontwierp het museum als een bijna monumentaal paleis voor de Nederlandse kunst en geschiedenis. Toen het in 1885 werd geopend, moet het enorme gebouw een spectaculaire verschijning zijn geweest aan de toen nog vrijwel onbebouwde rand van Amsterdam.
Voor mij als fotograaf is vooral de buitenkant interessant omdat het Rijksmuseum met ieder seizoen verandert. Baksteen, torens en ornamenten vormen steeds dezelfde achtergrond, maar het licht, de bomen en de weerspiegelingen zorgen telkens voor een ander beeld.
Vooral in de herfst kom ik hier graag. Wanneer de bomen rond het museum verkleuren en het Rijksmuseum zich weerspiegelt in het water, krijgt dit toch al imposante gebouw ineens een veel zachter karakter.
Je hoeft dus eigenlijk niet eens naar binnen om te begrijpen waarom het Rijksmuseum tot de mooiste gebouwen van Amsterdam behoort.
Museumplein – de huiskamer van Amsterdam
Dat alledaagse leven vind ik minstens zo interessant om te fotograferen als de monumentale gebouwen. Het zorgt ervoor dat het Museumplein nooit alleen maar een decor voor toeristen wordt. Amsterdammers gebruiken het plein net zo goed om af te spreken, te sporten, te ontspannen of simpelweg van de ene kant van de stad naar de andere te fietsen.
Ook de seizoenen veranderen het karakter volledig. Een drukke zomerdag levert heel andere beelden op dan een rustige herfstdag waarop de bomen rond het Rijksmuseum goud en rood kleuren.
Misschien is dat wel de charme van het Museumplein: je kunt hier komen voor kunst van wereldklasse, maar buiten gaat ondertussen het gewone Amsterdamse leven gewoon door.Ondanks alle beroemde musea eromheen is het Museumplein vooral ook gewoon een plek waar mensen samenkomen. Op een mooie zomerdag spelen kinderen bij het water, liggen mensen op het gras en krioelen fietsers en wandelaars door elkaar.
Een verborgen schat in het Rijksmuseum
Tussen alle beroemde schilderijen en kunstvoorwerpen bevindt zich een ruimte die wat mij betreft zelf een kunstwerk is: de Cuypersbibliotheek.
De bibliotheek werd tegelijk met het Rijksmuseum voltooid en is de oudste en grootste kunsthistorische bibliotheek van Nederland. Vanaf de vloer rijzen verschillende verdiepingen met boeken omhoog, verbonden door sierlijke gietijzeren galerijen en trappen. Hoog daarboven zorgt het glazen dak voor prachtig natuurlijk licht.
Toen ik hier voor het eerst met mijn camera stond, wist ik eigenlijk niet waar ik moest beginnen. Overal zie je lijnen, herhalingen en symmetrie. Kijk recht vooruit en de galerijen vormen bijna een grafisch patroon; kijk omhoog en de hele ruimte lijkt nog groter te worden.
Juist dat maakt de bibliotheek zo fotogeniek. Waar je in de museumzalen vooral naar de kunstwerken kijkt, wordt hier de architectuur zelf het onderwerp.
Veel bezoekers lopen eraan voorbij of weten niet dat deze bijzondere ruimte bestaat. Dat is jammer, want voor mij behoort de Cuypersbibliotheek tot de mooiste interieurs van Amsterdam.
Mijn tip: ben je eenmaal in het Rijksmuseum, zoek haar dan beslist even op. Zelfs als boeken je niet bijzonder interesseren, is de ruimte alleen al het bekijken waard.
Dwars door het Rijksmuseum
Het Rijksmuseum heeft iets wat maar weinig musea ter wereld hebben: je kunt er dwars doorheen fietsen en wandelen. De monumentale passage onder het gebouw verbindt de binnenstad met het Museumplein en is iedere dag het decor voor een eindeloze stroom fietsers, voetgangers en bezoekers.
Voor een fotograaf is het een heerlijke plek. De symmetrie van de bogen, het licht aan beide uiteinden en de mensen die voortdurend door het beeld bewegen zorgen ervoor dat geen twee foto’s precies hetzelfde zijn.
Een van mijn foto’s van deze passage plaatste ik jaren geleden op Google Maps. Tot mijn eigen verbazing bleef het aantal weergaven maar groeien. Inmiddels is die foto daar meer dan 2,6 miljoen keer bekeken.
Dat vind ik nog steeds bijzonder. Niet alleen vanwege dat enorme aantal, maar vooral omdat het laat zien hoe herkenbaar deze plek voor mensen is.
Mijn tip als je hier zelf fotografeert: kijk niet alleen naar het Rijksmuseum boven je. Ga even midden in de passage staan, zoek de symmetrie en wacht tot precies de juiste fietser of voetganger je beeld binnenkomt. Soms maakt één persoon de hele compositie.
Meer dan alleen het Rijksmuseum
Het Rijksmuseum trekt misschien als eerste de aandacht, maar wie over het Museumplein loopt ziet hoe verschillend de gebouwen rondom het plein eigenlijk zijn.
Aan de zuidkant staat het statige Concertgebouw, dat sinds het einde van de negentiende eeuw bij het plein hoort. Met zijn klassieke gevel vormt het bijna een tegenhanger van het Rijksmuseum aan de andere zijde.
Een paar minuten verder verandert het beeld volledig. Het Stedelijk Museum combineert zijn historische gebouw met de opvallende moderne uitbreiding die door Amsterdammers al snel ‘de badkuip’ werd genoemd. Of je hem mooi vindt of niet: onopvallend is hij zeker niet.
Daarnaast ligt het Van Gogh Museum, met zijn veel modernere architectuur en een van de beroemdste kunstcollecties van Amsterdam.
Voor mij als fotograaf maken juist die verschillen het Museumplein interessant. Binnen een paar honderd meter kun je negentiende-eeuwse grandeur, moderne architectuur en het dagelijkse leven op het plein in één wandeling tegenkomen.
En ondertussen verandert ook hier voortdurend het beeld. Licht, seizoen, bezoekers en zelfs het standpunt vanwaar je kijkt kunnen van dezelfde gebouwen telkens weer een andere foto maken.
Ontdek meer over het Museumplein
Je hebt hier een aantal van mijn favoriete foto’s en verhalen rond het Museumplein gezien. Van het monumentale Rijksmuseum en de verborgen Cuypersbibliotheek tot de beroemde passage, het Concertgebouw en de moderne architectuur van de omliggende musea.
Door de jaren heen heb ik dit deel van Amsterdam in verschillende seizoenen en onder heel verschillende omstandigheden gefotografeerd. Bekijk de complete Museumplein fotocollectie en ontdek meer beelden van het culturele hart van Amsterdam.
Bekijk de complete Museumplein fotocollectie →
Meer bijzondere plekken in Amsterdam ontdekken?
Het Museumplein is maar één van de vele plekken die Amsterdam zo bijzonder maken. Van historische grachten en oude kerken tot verborgen straatjes en moderne architectuur: in de Must See Amsterdam Bezoekersgids neem ik je mee naar meer plekken die je tijdens een bezoek aan de stad niet wilt missen.
Bekijk de Must See Amsterdam Bezoekersgids →
Over de fotograaf
Peter Bartelings is geboren en getogen in Amsterdam en fotografeert de stad al vele jaren. De foto’s en verhalen in deze bezoekersgids zijn gebaseerd op zijn eigen fotografie en zijn persoonlijke kijk op Amsterdam.
Met FotoAmsterdam laat Peter bekende én minder bekende plekken van de stad zien, van de historische grachten en oude buurten tot de moderne architectuur van het Amsterdam van nu.